Wraz z upowszechnieniem się dostępu do sieci Internet rośnie problem bezprawnego wykorzystywania utworów należących do osób trzecich. Problem ten poruszany jest najczęściej na łamach środków masowego przekazu w kontekście tzw. „piractwa” polegającego na udostępnianiu i pobieraniu z sieci Internet cudzych utworów w postaci plików mp3 z piosenkami lub filmów fabularnych, bez uiszczania należnego twórcom wynagrodzenia. Rzadziej natomiast mówi się o bezprawnym wykorzystywaniu cudzych tekstów, np. artykułów zamieszczanych w prywatnych serwisach internetowych lub blogach. Tymczasem problem ten jest równie powszechny, co nielegalne ściąganie muzyki czy filmów. Warto wiedzieć więc, jak się przed nim bronić.
Bezprawne wykorzystywanie cudzych artykułów wcześniej opublikowanych w sieci Internet najczęściej polega na przekopiowaniu na własną stronę internetową cudzej treści bez zgody jej autora. Jest to działanie powszechne i zapewnia osobom dopuszczającym się tego procederu niemałe zyski. Bez ponoszenia bowiem jakiekolwiek nakładu pracy lub kosztów niezbędnych do zakupienia praw autorskich lub licencji na opublikowanie danego artykułu na swojej stronie, ich właściciele korzystają z ruchu na stronie, jaki wywołany jest dzięki zainteresowaniu internautów danym artykułem. Ruch ten przekłada się na zyski z emisji reklam.
Tymczasem takie wykorzystywanie cudzych treści bez zgody ich autorów narusza zarówno autorskie prawa osobiste twórcy danego artykułu jak i jego autorskie prawa majątkowe (przyjmując, iż prawa majątkowe nie zostały przeniesione na inną osobę).
Jak objawia się naruszenie moich praw autorskich?
Naruszenie autorskich praw osobistych najczęściej polega na opublikowaniu cudzego artykułu bez podania imienia i nazwiska jego twórcy, czyli bez oznaczenia autorstwa utworu. Autorskie prawa osobiste naruszone są również w ten sposób, iż artykuł wykorzystywany jest w sposób, na który jego autor nigdy nie wyraziłby zgody, np. publikowany jest na stronach internetowych, których tematyka i forma autorowi artykułu nie odpowiada (jest to tzw. naruszenie prawa do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu). Naruszenie autorskich praw osobistych może polegać również na dokonaniu bez zody autora artykułu skrótów lub zmian w tym artykule (naruszenie prawa do nienaruszalności treści i formy utworu).
Naruszenie autorskich praw majątkowy polega na korzystaniu z artykułu przez osoby trzecie bez zgody jej autora, w tym na czerpaniu z tego korzyści majątkowych (np. z emisji reklam). Zasadą jest bowiem, iż prawo korzystania z utworu przysługuje wyłącznie twórcy (a więc autorowi artykułu), chyba że wyraził on zgodę na publikację tego artykułu przez osobę trzecią (licencja) bądź przeniósł na nią autorskie prawa majątkowe (co z reguły następuje za stosownym wynagrodzeniem na rzecz autora).
Jakie roszczenia mi przysługują?
Przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewidują szereg roszczeń, które przysługują uprawnionemu z tytułu naruszenia jego praw. Ustawa przewiduje osobne roszczenia z tytułu naruszenia autorskich praw osobistych i osobne roszczenia z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych.
Naruszenie praw osobistych:
1)W przypadku naruszenia autorskich praw osobistych uprawnionemu przysługuje roszczenie o zaniechanie tego działania. Autor artykułu może więc żądać usunięcia artykułu ze wszystkich stron internetowych, na których został on zamieszczony z naruszeniem tych praw.
2)W razie naruszenia uprawniony może żądać również, aby osoba,która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w tym w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W przypadku naruszenia, któremu poświęcony jest niniejszy artykuł, a więc naruszenia dokonanego na stronach internetowych, najwłaściwszym miejscem na publikację oświadczenia wydaje się właśnie dana strona internetowa. Jeżeli jednak naruszenie miało szerszy wydźwięk, można domagać się publikacji oświadczenia np. na pierwszej stronie jednego z głównych dzienników bądź w najlepszym czasie w telewizji. Wszystko zależy od rodzaju i stopnia naruszenia.
3)W razie zawinionego naruszenia autorskich praw osobistych, sąd może przyznać uprawnionemu odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę – w takim przypadku po stronie uprawnionego leżeć będzie udowodnienie krzywdy. Inną możliwością jest żądanie zobowiązania sprawcy do uiszczenia odpowiedniej kwoty pieniężnej na wskazany przez uprawnionego cel społeczny.
Naruszenie praw majątkowych:
W razie naruszenia autorskich praw majątkowych uprawniony może żądać:
1)zaniechania naruszenia – a więc np. usunięcia artykułu ze stron internetowych;
2)usunięcia skutków naruszenia – a więc np. opublikowania oświadczenia, w którym sprawca naruszenia oświadczy, iż dany artykuł został opublikowany z naruszeniem praw jego autora i za dokonanie naruszenia tego autora przeprosi;
3)naprawienia wyrządzonej szkody:
a) na zasadach ogólnych;
b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu – można więc domagać się podwójnej bądź potrójnej wysokości wynagrodzenia za licencję na publikację danego artykułu;
4)wydania uzyskanych korzyści – jeżeli jesteśmy w stanie wykazać jaką korzyść uzyskał sprawca naruszenia za jego dokonanie, np. wykazać osiągnięty zysk z emisji reklam na danej stronie internetowej, możemy domagać się uiszczenia tej kwoty na naszą rzecz;
5)jednokrotnego lub wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia w odpowiedniej treści i formie lub (jeżeli sprawa trafia na drogę postępowania sądowego) podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia;
6)zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, nie niższej niż dwukrotna wysokość uprawdopodobnionych korzyści odniesionych przez sprawcę z dokonanego naruszenia, na rzecz Funduszu Promocji Twórczości, gdy naruszenie jest zawinione i zostało dokonane w ramach działalności gospodarczej.
W jaki sposób dochodzić swoich praw?
Uprawniony z tytułu praw autorskich w przypadku, gdy jego prawa zostały naruszone, korzystając z roszczeń, jakie przyznaje mu ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych może wnieść pozew do sądu okręgowego właściwego miejscowo dla sprawcy naruszenia (pozwanego) bądź przez sąd, w którego okręgu doszło do zdarzenia wywołującego szkodę. W przypadku naruszeń dokonanych w sieci Internet ustalenie miejsca, w którym doszło do takiego zdarzenia nie jest sprawą prostą, wydaje się jednak, że można je określić po miejscu położenia serwerów, na których utrzymywana jest strona internetowa, z której przekopiowano dany artykuł.
Przed oddaniem sprawy pod rozstrzygnięcie sądu warto jednak spróbować rozwiązać spór na drodze polubownej. W tym celu w pierwszej kolejności warto wystosować do sprawcy oficjalne pismo, w którym zaprezentujemy swoje stanowisko i zażądamy podjęcia przez sprawcę określonych działań. Tego typu pismo często sprawia, iż osoba dopuszczające się naruszenia, usuwa dany artykuł ze swoich stron internetowych i czyni zadość pozostałym roszczeniom uprawnionego. Oddanie sprawy pod rozstrzygnięcie sądu generuje bowiem dodatkowe koszty, które w przypadku porażki zobowiązana będzie uiścić osoba, która dopuściła się naruszenia. Zobacz:
- wzór wezwania do usunięcia naruszenia praw autorskich do artykułu;
- wzór wezwania do usunięcia naruszenia praw autorskich do artykułu z żądaniem zapłaty odszkodowania
wzoryprawne.pl
stan prawny na 25 września 2009 r.
Utwory zawarte w serwisie wzoryprawne.pl jak i ich części lub fragmenty nie mogą być powielane i rozpowszechniane w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, w tym w szczególności kopiowane, fotokopiowane, zamieszczane w sieci Internet itp., lub w jakikolwiek inny sposób wykorzystywane na jakichkolwiek polach eksploatacji - bez pisemnej pod rygorem nieważności zgody administratora serwisu wzoryprawne.pl.W przypadku wykorzystywania w jakikolwiek sposób jakichkolwiek utworów lub ich fragmentów bez stosownej zgody administratora serwisu, administrator zastrzega sobie prawo do dochodzenia wszelkich roszczeń przewidzianych przez obowiązujące przepisy prawa.
